Psychologisch afgekeurd bij Defensie: wat nu?
Psychologisch afgekeurd bij Defensie: wat nu?
Je had je voorbereid. Je zat anderhalf uur tegenover een psycholoog en vertelde over je jeugd, je school, je motivatie en de lastige momenten in je leven. Daarna volgde het nagesprek, en daarin kwam de uitslag: negatief advies. Dat komt hard aan, zeker als je het gevoel had dat het gesprek goed ging.
Je bent niet de enige. Ongeveer een op de drie sollicitanten haalt de keuring bij Defensie niet, en het psychologisch onderzoek is voor veel kandidaten het struikelblok.
Het goede nieuws: in de meeste gevallen is een psychologische afkeuring tijdelijk. En het is een afkeuring waar je zelf veel aan kunt veranderen.
In dit artikel lees je wat een psychologische afkeuring betekent, hoe lang die geldt, of je bezwaar kunt maken, waarom kandidaten afvallen en hoe je je voorbereidt op een nieuwe poging.
Wat betekent een psychologische afkeuring?
Bij het psychologisch onderzoek kijkt Defensie of je mentaal past bij het werk. Je vult een persoonlijkheidsvragenlijst in, je maakt de capaciteitentest en je voert een gesprek met een psycholoog of selectieadviseur. Die loopt met je door je leven en vraagt door op je motivatie en op hoe je met tegenslag omgaat.
Een afkeuring is een oordeel over hoe je op dat moment overkwam. Het zegt iets over je huidige ontwikkeling, en weinig over wat je over een jaar kunt laten zien. Veel kandidaten die wij spreken, zijn afgekeurd omdat ze te lang nadachten, te gesloten waren of een beeld van zichzelf gaven dat niet klopte. Een psycholoog prikt daar snel doorheen.
Dat betekent ook dat je er iets aan kunt doen.
Hoe lang geldt een psychologische afkeuring?
In de meeste gevallen geldt een negatief advies een jaar. Daarna mag je opnieuw solliciteren. In uitzonderlijke gevallen geldt een negatief advies vijf jaar. Dat blijkt onder meer uit een uitspraak van de Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen. En soms is een afkeuring definitief. Dan heeft opnieuw solliciteren voor een militaire functie geen zin.
Kijk goed welke termijn in je uitslag staat. Twijfel je, neem dan contact op met Defensie voordat je conclusies trekt.
Lees ook: Hoe lang moet je wachten na een afkeuring bij Defensie?
Kun je bezwaar maken tegen een psychologische afkeuring?
Ja, binnen grenzen. Volgens de keuringsbrochure van Defensie kun je schriftelijk een bedenking indienen als je het niet eens bent met de uitslag. Dat doe je binnen zes weken nadat je de officiële afwijzingsbrief hebt ontvangen. Alleen als je bedenking gegrond wordt verklaard, mag je het psychologisch onderzoek opnieuw doen. [CHECK: geldt deze procedure nog?]
Wees realistisch over die route. Een bedenking slaagt vooral als er in de procedure iets misging. Ben je het oneens met hoe de psycholoog je beoordeelde, dan is de kans klein dat een brief dat verandert. Je tijd is dan meestal beter besteed aan je voorbereiding op een nieuwe poging.
Gaat je klacht over de keuring zelf, bijvoorbeeld over vragen die je niet hadden mogen worden gesteld? Dan kun je terecht bij de Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen. Die commissie beoordeelt of een keuring volgens de wet is verlopen. Over de vraag of je geschikt bent, oordeelt ze niet.
Wat doe je in de eerste week na je afkeuring?
De eerste dagen na een afkeuring zijn waardevol. Je weet nog precies hoe het gesprek ging. Gebruik die tijd, ook als je nog baalt.
Vraag om een toelichting. Je krijgt een reden mee, maar die is vaak kort. Vraag Defensie om uitleg, zodat je weet waar het misging. [CHECK: hoe vraag je een toelichting op bij Selectie en Keuring?]
Schrijf op hoe het gesprek ging. Welke vragen kreeg je? Waar twijfelde je? Bij welke vraag voelde je dat het misging?
Leg beide naast elkaar. Vaak zie je dan een patroon. Misschien vroeg de psycholoog door op een periode waar je zelf nog nooit goed over had nagedacht.
Neem een besluit. Wil je het opnieuw proberen? Dan heb je nu de tijd om je voor te bereiden.
Waarom worden kandidaten psychologisch afgekeurd?
Elke afkeuring is anders. Toch zien we bij De Frontlinie steeds dezelfde redenen terugkomen.
Te weinig zelfreflectie
De psycholoog wil horen wat je van een moeilijke periode hebt geleerd. Wie alleen vertelt wat er gebeurde, overtuigt niet. "Mijn ouders gingen scheiden toen ik twaalf was" is een feit. Wat de psycholoog wil weten, is wat dat met je deed, hoe je ermee omging en wat je er nu anders door doet.
Een ingestudeerd verhaal
Geoefende antwoorden vallen op, zeker in een gesprek van anderhalf uur. De psycholoog vraagt door tot hij bij het verhaal achter het verhaal komt. Wie een perfect plaatje probeert vol te houden, raakt halverwege de draad kwijt.
Een onrealistisch beeld van Defensie
Weet je wat een uitzending betekent? Wat je op een gewone werkdag doet? Wat het betekent om maanden van huis te zijn? Wie daar geen antwoord op heeft, komt minder gemotiveerd over, hoe graag hij ook wil.
Spanning
Een black-out, lange stiltes, of juist te veel willen bewijzen. Spanning is normaal en de psycholoog weet dat. Maar als de spanning je hele gesprek kleurt, krijgt de psycholoog geen goed beeld van wie je bent.
Lees ook: Welke vragen stelt de psycholoog tijdens de Defensie keuring? (link naar blog)
Hoe bereid je je voor op een nieuwe poging?
Een jaar klinkt lang. In de praktijk is het zo voorbij als je niets doet. Begin daarom op tijd, en werk in drie stappen.
Neem je leven door. Ga van je jeugd tot nu. Bedenk bij elke belangrijke gebeurtenis wat die met je deed en wat je ervan leerde. Denk ook aan de periodes waar je liever niet over praat. Juist daar vraagt de psycholoog vaak op door.
Oefen hardop. Antwoorden in je hoofd klinken anders dan antwoorden die je uitspreekt. Oefen met iemand die doorvraagt en niet tevreden is met je eerste antwoord.
Zoek uit wat het werk inhoudt. Praat met militairen, lees over het onderdeel waar je naartoe wilt en weet wat je daar dagelijks doet. Dan klinkt je motivatie als een keuze in plaats van een droom.
Bij De Frontlinie beginnen we met een mind map sessie van twee uur in Eemnes. We nemen je hele leven door, zoals de psycholoog dat ook doet. Daarna oefen je wekelijks met je coach, een oud-militair die weet waar Defensie op let.
Lees meer: Psychologisch afgekeurd bij Defensie
Is er een andere route naar Defensie?
Sinds 2025 loopt er een pilot met het civiel ontwikkeljaar. Die is bedoeld voor gemotiveerde sollicitanten die de psychologische keuring niet haalden. Je werkt een jaar lang in een burgerfunctie bij het Defensie Ondersteuningscommando, en werkt in die tijd aan je persoonlijke en professionele vaardigheden.
De eerste deelnemers begonnen met een bivak van drie dagen. Daarna gingen ze aan de slag bij onderdelen als Paresto, de cateraar van Defensie, het Facilitair Bedrijf Defensie en de bewakings- en beveiligingsorganisatie. Na zes maanden wissel je van werkplek. Defensie beschreef bij de start onder meer Daan, 25 jaar, die niet door de psychologische keuring van de marechaussee kwam en het programma als tweede kans zag.
Klaar voor je revanche?
Wil je weten wat er bij jou misging, en hoe je het de volgende keer wel haalt? Plan een kennismaking of app ons. Je bent welkom in Eemnes, ook met je ouders.
